زندگی در غارها؛ روایت بحران انسانی در ولسوالی ګربز ولایت خوست

تهیه‌کننده: عبدالله صمیم، رئیس موسسه اتحاد و امداد سیفرود
تاریخ: 26 March 2026

زندگی در غارهای کندن‌کاری‌شده در دل کوه‌ها، به دلیل ترس از بمباران، واقعیتی است که نه‌تنها دل هر انسان را به درد می‌آورد، بلکه فریادی خاموش از عمق انسانیت به‌شمار می‌رود. این وضعیت، بازتابی از شرایطی است که در آن انسان‌ها برای بقا، به ابتدایی‌ترین و دشوارترین شیوه‌های زندگی پناه می‌برند.

ولسوالی ګربز ولایت خوست، با داشتن مرز مشترک با کشور پاکستان و نزدیکی به بندر غلام‌خان، در هفته‌های اخیر به یکی از کانون‌های اصلی ناآرامی‌ها و درگیری‌های مرزی تبدیل شده است. موقعیت جغرافیایی این ولسوالی باعث شده تا باشندگان آن به‌طور مستقیم در معرض پیامدهای جنگ و بی‌ثباتی قرار گیرند. در نتیجه این وضعیت، مردم بی‌گناه، به‌ویژه ساکنان مناطق نرۍ، مښه، بری‌خیل، پادشاه‌کلی و ګلک‌خیل، مجبور به ترک خانه‌های خود شده و به مناطق چکړۍ، شیرشۍ، شوزه و سایر نقاط مرکزی پناه برده‌اند.

این بیجاشدگی‌ها در شرایطی صورت گرفته که بسیاری از خانواده‌ها فرصت انتقال دارایی‌های اساسی خود را نداشته‌اند. مواشی، محصولات زراعتی، مواد غذایی و وسایل معیشتی در مناطق اصلی باقی مانده و در معرض نابودی قرار دارند. برای بسیاری از این خانواده‌ها، این دارایی‌ها تنها منبع بقا و درآمد محسوب می‌شد.

اما آنچه بیش از همه نگران‌کننده است، نبود احساس امنیت در این شرایط بحرانی است. شدت درگیری‌ها به حدی افزایش یافته که شماری از خانواده‌ها برای حفظ جان خود به کوه‌ها پناه برده و غارهای تاریک و سرد را به‌عنوان سرپناه موقت انتخاب کرده‌اند. این اقدام، اگرچه برای زنده ماندن ضروری بوده، اما شرایط زندگی را به‌شدت دشوار و غیرقابل تحمل ساخته است.

در این غارها، زندگی در شرایطی بسیار دشوار و طاقت‌فرسا ادامه دارد. کمبود شدید آب آشامیدنی، نبود غذای کافی، فقدان امکانات بهداشتی و نبود نور کافی، زندگی روزمره را به یک چالش جدی تبدیل کرده است. کودکان که آسیب‌پذیرترین قشر جامعه هستند، در چنین شرایطی با مشکلات جدی صحی و روانی مواجه‌اند و آثار ترس، اضطراب و ناامنی در رفتار و چهره‌های آنان به‌وضوح دیده می‌شود.

مشکلاتی که مردم با آن مواجه‌اند، تنها به نیازهای فزیکی محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد روانی و اجتماعی نیز دارد. فشارهای ناشی از بی‌ثباتی، از دست دادن خانه و دارایی، و عدم اطمینان نسبت به آینده، تأثیرات عمیقی بر وضعیت روانی خانواده‌ها گذاشته است.

در حال حاضر:
هیچ مکان امن و پایدار برای زندگی وجود ندارد
منابع مالی و فعالیت‌های اقتصادی به‌طور کامل متوقف شده است
تأمین حتی یک وعده غذایی برای بسیاری از خانواده‌ها به یک چالش جدی تبدیل شده است
زراعت و مالداری که زمانی منبع اصلی معیشت مردم بود، به‌شدت آسیب دیده یا از بین رفته است
دسترسی به حداقل امکانات زندگی بسیار محدود است
مردم هر روز با ترس و نگرانی از آینده‌ای نامعلوم زندگی می‌کنند

ادامه این وضعیت و طولانی‌شدن درگیری‌ها، پیامدهای سنگینی بر زندگی مردم داشته است. خانواده‌ها قربانیان زیادی را متحمل شده‌اند؛ از دست دادن افراد کهن‌سال، زنان و کودکان، تلف شدن مواشی، و تخریب خانه‌ها و دارایی‌ها تنها بخشی از رنج‌های جاری در این مناطق است. این تلفات نه‌تنها خسارات فزیکی، بلکه آسیب‌های عمیق اجتماعی و اقتصادی را نیز به همراه داشته است.

از سوی دیگر، تخریب زیرساخت‌های محلی و توقف فعالیت‌های اقتصادی باعث شده است که روند بازگشت به زندگی عادی برای این خانواده‌ها در آینده نزدیک نیز با چالش‌های جدی مواجه باشد. نبود فرصت‌های کاری و از بین رفتن منابع درآمد، خطر وابستگی طولانی‌مدت به کمک‌های بشردوستانه را افزایش داده است.

این وضعیت تنها یک بحران انسانی نیست، بلکه بازتابی از رنج عمیق مردمی است که نیازمند توجه فوری و همدردی جامعه جهانی می‌باشند. ادامه بی‌توجهی به این وضعیت می‌تواند پیامدهای جدی‌تری برای ثبات اجتماعی و انسانی در منطقه به همراه داشته باشد.

آیا صدای این مردم شنیده می‌شود؟
آیا اراده‌ای برای کمک و نجات آنان وجود دارد؟

این پرسش‌ها باید وجدان هر انسان را بیدار کند. اکنون زمان آن فرا رسیده است که صدای مظلومیت این مردم شنیده شود و اقدامات عملی، هدفمند و فوری برای کاهش این وضعیت بحرانی روی‌دست گرفته شود. حمایت بشردوستانه، ایجاد دسترسی به خدمات اولیه و تلاش برای تأمین امنیت، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بهبود وضعیت این خانواده‌ها کمک نماید.