ارزیابی وضعیت بیجاشدگان ناشی از درگیری‌های مرزی افغانستان و پاکستان

گزارش ارزیابی وضعیت بشردوستانه

تأثیرات درگیری‌های مرزی افغانستان و پاکستان بر جمعیت‌های ملکی در امتداد خط دیورند

شرق و جنوب‌شرق افغانستان

تاریخ ارزیابی: ۱۳ مارچ ۲۰۲۶
تهیه‌کننده: مؤسسه اتحاد و امداد سیفرود (Saifrood Unity and Aid Organization – SUAO)

 

ارقام کلیدی (Key Figures)

بیش از ۱۶٬۳۷۰ خانواده تازه بیجا شده در شرق افغانستان
حدود ۱۱۴٬۵۹۰ نفر بیجا شده در نتیجه درگیری‌های اخیر
دست‌کم ۵۶ کشته ملکی و ۱۲۹ زخمی در مراحل ابتدایی درگیری‌ها
حدود ۲۳٬۳۷۰ خانواده بیجا شده در مجموع (با احتساب زلزله ۲۰۲۵)
در ارزیابی میدانی SUAO در ولایت خوست: ۳٬۸۸۸ خانواده بیجا شده

 

خلاصه اجرایی

از اواخر ماه فبروری سال ۲۰۲۶، تنش‌ها میان افغانستان و پاکستان در امتداد خط فرضی دیورند به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. این تنش‌ها به تبادل آتش توپخانه، شلیک‌هاوان و حملات هوایی در بخش‌هایی از شرق و جنوب‌شرق افغانستان انجامیده است. در نتیجه این درگیری‌ها، جوامع ملکی در ولسوالی‌های مرزی با تلفات انسانی، تخریب خانه‌ها، از بین رفتن دارایی‌ها و بیجاشدگی گسترده مواجه شده‌اند.

به‌منظور درک بهتر تأثیرات بشردوستانه این بحران در سطح جوامع محلی، مؤسسه اتحاد و امداد سیفرود یک سروی سریع میدانی را در ولایت خوست انجام داد. این ارزیابی بر ولسوالی‌های علی‌شیر، ځاځی میدان و ګربز تمرکز داشت که از جمله مناطق به‌شدت آسیب‌دیده محسوب می‌شوند.

یافته‌های این گزارش عمدتاً بر اساس مشاهدات مستقیم میدانی، مصاحبه با خانواده‌های بیجاشده و ارزیابی‌های ساحوی تیم‌های SUAO تهیه شده است. در عین حال، برای ارائه تصویر جامع‌تر از وضعیت بشردوستانه، از معلومات تکمیلی به‌دست‌آمده از طریق هماهنگی با مقامات محلی، نهادهای بشردوستانه، ادارات ملل متحد و مکانیزم‌های هماهنگی خوشه‌ای نیز استفاده شده است.

نتایج ارزیابی نشان می‌دهد که تنها در سه ولسوالی مورد بررسی در ولایت خوست، ۳٬۸۸۸ خانواده مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند. در سطح منطقه‌ای، تخمین‌های نهادهای بشردوستانه نشان می‌دهد که بیش از ۱۶٬۳۷۰ خانواده در شرق افغانستان بیجا شده‌اند.

خانواده‌های بیجاشده در شرایط بسیار دشوار زندگی می‌کنند و دسترسی آن‌ها به سرپناه مناسب، آب آشامیدنی صحی، مواد غذایی، خدمات صحی و سایر خدمات اساسی محدود است. زنان، کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت بیشترین آسیب‌پذیری را دارند.

با توجه به شدت بحران، ارائه کمک‌های فوری بشردوستانه برای جلوگیری از وخامت بیشتر وضعیت ضروری است.

 

پیشینه بحران

درگیری‌های اخیر میان افغانستان و پاکستان در امتداد خط فرضی دیورند از اواخر ماه فبروری ۲۰۲۶ شدت گرفت. این تنش‌ها شامل تبادل آتش توپخانه، شلیک‌هاوان و در برخی موارد حملات هوایی بوده است. چنین درگیری‌هایی به‌ویژه مناطق مرزی شرق افغانستان را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.

ولایاتی که بیشترین تأثیر را از این درگیری‌ها متحمل شده‌اند شامل پکتیا، خوست، پکتیکا، ننگرهار، کنر و نورستان می‌باشند. علاوه بر این، پیامدهای امنیتی و بشردوستانه در ولایات کابل، قندهار، زابل، لغمان و پروان نیز گزارش شده است.

جوامع محلی که در نزدیکی مرز زندگی می‌کنند در معرض خطر مستقیم قرار دارند. در بسیاری از موارد، خانه‌های مسکونی و دارایی‌های مردم در نتیجه شلیک‌های توپخانه‌ای آسیب دیده یا تخریب شده‌اند. همزمان، اختلال در مسیرهای تجارتی و بازارهای محلی نیز فشار اقتصادی بیشتری بر جوامع آسیب‌پذیر وارد کرده است.

 

روش‌شناسی ارزیابی

این گزارش بر اساس ترکیبی از داده‌های میدانی جمع‌آوری‌شده توسط مؤسسه اتحاد و امداد سیفرود و اطلاعات تکمیلی ارائه‌شده توسط نهادهای بشردوستانه تهیه شده است.

تیم‌های ارزیابی SUAO از ولسوالی‌ها و قریه‌های آسیب‌دیده بازدید کرده و وضعیت تخریب خانه‌ها، آسیب به زیرساخت‌ها و شرایط زندگی خانواده‌های بیجاشده را بررسی کردند. در جریان این مأموریت‌ها، مصاحبه‌هایی با خانواده‌های بیجاشده، بزرگان قومی و باشندگان محل انجام شد تا تأثیرات مستقیم درگیری‌ها بر زندگی مردم مستند گردد.

همچنین برای تأیید و تکمیل معلومات، مشورت‌هایی با مقامات ولسوالی‌ها، مسئولان ولایتی و نمایندگان جوامع محلی انجام شد. علاوه بر این، تبادل معلومات با نهادهای بشردوستانه و ادارات ملل متحد به ارائه تصویر گسترده‌تر از وضعیت بشردوستانه کمک کرد.

با وجود تلاش برای جمع‌آوری معلومات دقیق، ارقام ارائه‌شده در این گزارش ابتدایی بوده و ممکن است با انجام ارزیابی‌های بیشتر تغییر یابد.

 

دامنه جغرافیایی بحران

تشدید درگیری‌ها در امتداد مرز افغانستان و پاکستان تأثیرات گسترده‌ای در شرق و جنوب‌شرق کشور بر جای گذاشته است. گزارش‌های بشردوستانه نشان می‌دهد که ولایات پکتیا، خوست، پکتیکا، ننگرهار، کنر و نورستان بیشترین آسیب مستقیم را متحمل شده‌اند.

علاوه بر این، در ولایات کابل، قندهار، زابل، لغمان و پروان نیز پیامدهای امنیتی و بشردوستانه گزارش شده است. این امر نشان می‌دهد که درگیری‌های مرزی می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای در مناطق مختلف کشور ایجاد کند.

در میان این مناطق، ولسوالی‌های علی‌شیر، ځاځی میدان و ګربز در ولایت خوست به دلیل نزدیکی مستقیم به مرز، بیشترین آسیب را از درگیری‌های اخیر متحمل شده‌اند.

 

تلفات ملکی و خسارات

گزارش‌های نهادهای بشردوستانه نشان می‌دهد که درگیری‌های اخیر باعث تلفات قابل توجهی در میان غیرنظامیان شده است. بر اساس معلومات ابتدایی، دست‌کم ۵۶ غیرنظامی کشته و ۱۲۹ نفر زخمی شده‌اند. برخی منابع دیگر مجموع تلفات را ۱۴۶ نفر گزارش کرده‌اند که شامل ۴۲ کشته و ۱۰۴ زخمی می‌باشد.

علاوه بر تلفات انسانی، در نتیجه حملات هوایی و شلیک‌های توپخانه‌ای خانه‌های مسکونی، مراکز صحی، تأسیسات خدمات بشردوستانه و برخی زیرساخت‌های عامه آسیب دیده‌اند. در برخی مناطق مرزی، فعالیت مراکز بشردوستانه به‌طور موقت متوقف یا کارمندان آن‌ها به مناطق امن‌تر انتقال داده شده‌اند.

 

بیجاشدگی

درگیری‌های اخیر موج تازه‌ای از بیجاشدگی را در شرق افغانستان ایجاد کرده است. بر اساس تخمین نهادهای بشردوستانه، حدود ۱۶٬۳۷۰ خانواده در نتیجه تشدید درگیری‌ها بیجا شده‌اند.

بیشترین بیجاشدگی در ولایت پکتیا با حدود ۷٬۰۰۰ خانواده گزارش شده است. در کنر حدود ۳٬۵۰۰ خانواده، در ننگرهار حدود ۲٬۵۰۰ خانواده و در خوست نیز حدود ۲٬۵۰۰ خانواده بیجا شده‌اند. همچنان در پکتیکا حدود ۴۷۰ خانواده و در نورستان حدود ۴۰۰ خانواده بیجا شده‌اند.

این بحران بیجاشدگی در حالی رخ داده است که حدود ۷٬۰۰۰ خانواده هنوز از زلزله سال ۲۰۲۵ در شرق افغانستان بیجا هستند. در نتیجه، مجموع خانواده‌های بیجاشده در منطقه به حدود ۲۳٬۳۷۰ خانواده رسیده است.

 

یافته‌های میدانی SUAO در ولایت خوست

ارزیابی میدانی مؤسسه اتحاد و امداد سیفرود در سه ولسوالی علی‌شیر، ځاځی میدان و ګربز نشان می‌دهد که این مناطق به‌شدت از درگیری‌های اخیر آسیب دیده‌اند.

در ولسوالی علی‌شیر شش نفر کشته و شانزده نفر زخمی شده‌اند. همچنان پنجاه خانه تخریب شده و حدود یکصد رأس مواشی از بین رفته است. در نتیجه این رویدادها، حدود ۱۴۵۴ خانواده بیجا شده‌اند.

در ولسوالی ځاځی میدان دو نفر کشته و چهار نفر زخمی شده‌اند. در این ولسوالی هفتاد خانه تخریب گردیده و هفتاد رأس مواشی از بین رفته است. در نتیجه، ۱۴۲۹ خانواده مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند.

در ولسوالی ګربز دو خانه تخریب شده و حدود ده رأس مواشی از بین رفته است. هرچند تلفات انسانی ثبت نشده است، اما ناامنی باعث شده است که حدود ۱۰۰۵ خانواده خانه‌های خود را ترک کنند.

در مجموع، در این سه ولسوالی هشت نفر کشته و بیست نفر زخمی شده‌اند. همچنین ۱۲۲ خانه تخریب گردیده و ۱۸۰ رأس مواشی از بین رفته است. در نتیجه این وضعیت، ۳۸۸۸ خانواده بیجا شده‌اند.

 

جدول خلاصه معلومات

ساحه	شهدا	زخمی	خانه‌های تخریب‌شده	مواشی تلف‌شده	خانواده‌های بیجا شده
ولسوالی علی‌شیر (خوست)	6	16	50	100	1454
ولسوالی ځاځی میدان (خوست)	2	4	70	70	1429
ولسوالی ګربز (خوست)	0	0	2	10	1005
مجموع ارزیابی میدانی SUAO	8	20	122	180	3888
ولایت پکتیا	—	—	—	—	7000
ولایت کنر	—	—	—	—	3500
ولایت ننگرهار	—	—	—	—	2500
ولایت خوست (برآورد عمومی)	—	—	—	—	2500
ولایت پکتیکا	—	—	—	—	470
ولایت نورستان	—	—	—	—	400
مجموع خانواده‌های بیجا شده جدید	—	—	—	—	16370 خانواده
مجموع بیجاشدگان با زلزله 2025	—	—	—	—	23370 خانواده (حدود 163590 نفر(

 

نتیجه‌گیری

تشدید درگیری‌ها در امتداد مرز افغانستان و پاکستان در ماه‌های اخیر تأثیرات قابل توجهی بر وضعیت بشردوستانه در شرق افغانستان گذاشته است. این درگیری‌ها باعث تلفات ملکی، تخریب خانه‌ها و دارایی‌های مردم، و بیجاشدگی هزاران خانواده در مناطق مرزی گردیده است.

یافته‌های ارزیابی میدانی مؤسسه اتحاد و امداد سیفرود در ولایت خوست نشان می‌دهد که جوامع مرزی به‌شدت از این وضعیت آسیب دیده‌اند. هزاران خانواده مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند، در حالی که دسترسی آنان به خدمات اساسی مانند سرپناه مناسب، آب آشامیدنی صحی، مواد غذایی و خدمات صحی بسیار محدود است.

همزمان، اطلاعات به‌دست‌آمده از نهادهای بشردوستانه و شرکای بین‌المللی نشان می‌دهد که بحران بیجاشدگی در سطح منطقه‌ای نیز در حال گسترش است و ده‌ها هزار خانواده در شرق افغانستان تحت تأثیر این وضعیت قرار گرفته‌اند.

با توجه به شدت نیازها و آسیب‌پذیری جوامع آسیب‌دیده، ارائه کمک‌های فوری بشردوستانه برای تأمین سرپناه اضطراری، مواد غذایی، آب آشامیدنی صحی، خدمات صحی و سایر نیازهای اساسی بسیار ضروری است. همچنان ادامه نظارت، ارزیابی‌های تکمیلی و هماهنگی میان نهادهای بشردوستانه و مقامات محلی برای پاسخ مؤثر به این بحران اهمیت حیاتی دارد.

در صورت ادامه درگیری‌ها در مناطق مرزی، احتمال افزایش بیجاشدگی و وخامت بیشتر وضعیت بشردوستانه وجود دارد. از این رو، اقدام فوری و هماهنگ جامعه بشردوستانه برای حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده و جلوگیری از تشدید بحران ضروری است.